Jaguar op de weg terug

Van trendsettend via retro naar trendvolgend

De laatste jaren heeft het ooit zo gerenommeerde merk Jaguar zich vergrepen aan de eigen historie. Retro paste in het tijdsbeeld, getuige successen als de Mini en de 500, maar in het geval S-type zijn de opvattingen een stuk meer uiteenlopend. De opvolger is duidelijk beter gericht op de doelgroep. Maar hoe zit het met het Jaguar-DNA?

Stel je voor dat de basislijn van de Mercedes S uit medio 1970 de blauwdruk voor drie decennia Mercedessen zou hebben geboden. Voorwaar, een lastige opgave. Jaguar is het enige premium-merk waarvan dit wel gezegd kan worden: het XJ-model uit 1969 vormt al vier decennia lang de blauwdruk voor de grote zakensedans. Een maatje kleiner ontbrak echter sinds het verscheiden van de oorspronkelijke S-type in de jaren zestig van vorige eeuw (niet te verwarren met de Inspector Morse Mark II Jag, maar optisch duidelijk wel verwant aan dat model).

Met de oude aanduiding was het retropad snel ingeslagen, maar een succes is het model nooit geworden. De verkoopcijfers vertonen sinds 2000 een parabolische vlucht naar beneden, zowel in aantallen als in marktaandeel. In 2000 nog 986 exemplaren, om de twee jaren erna nog om de vijfhonderd eenheden te schommelen en in 2007 zijn er net iets meer dan 130 geregistreerd. Dat alles relatief is, bewijst wel het feit dat dit model Jaguars volumemodel vormt ten koste van de kleinere, ‘goedkopere’ X-type.

Voor wie Jaguar dus gelijkstaat aan retro en aan teruggrijpen op het verleden even een virtuele klap in het gezicht: wakker worden. Nog voordat Citroën met de DS de eerste productieauto met schijfremmen bracht, racete Jaguar er al mee op Le Mans (in samenwerking met Dunlop). Dito voor de tegenwoordig zo gangbare monocoques, Jaguar introduceerde het in de racewereld tezamen met andere luchtvaarttechnieken. Malcolm Sayer, die later ook de E-type tekende, zag zichzelf als aërodynamicus, niet als auto-ontwerper. Zijn zoektocht naar aërodynamica leidde tot een keur aan vernuftige oplossingen. Alleen vergane glorie? De al eerder aangehaalde XJ was de eerste sportsedan die werd uitgerust met V12. Zelfs de retro S-type had een wereldpremière aan boord in de vorm van de eerste spraakbediening van de airco, audio, telefoon, navigatie en tv-tuner.

Baanbrekend

En de XF? Zeker, er zitten slimmigheden in maar echt baanbrekende? Het geldt zeker niet voor het design dat zich best laat omschrijven als een mix tussen Lexus, Aston Martin en wat andere merken. Geen slechte namen om mee vergeleken te worden maar Jaguar ging altijd zijn eigen weg…

Tijdens onze week met de XF komt elke reactie vanuit het publiek op hetzelfde neer: "Erg mooie auto, maar waar is het Britse karakter?", "Waar is de Jaguarness?" Persoonlijk vind ik het wat te kort door de bocht, de XF is meer en beter. Oordeel vooral zelf, maar niet afgaande op foto’s en video, maar ontmoet hem in metaal en rubber. Liefst nog met je oog op een meter hoogte, in plaats van de gebruikelijke (grofweg) 1,75 meter. Ofwel, zoals je medeweggebruikers ernaar kijken. Letterlijk neerkijkend op de neus komt deze heel wat minder geraffineerd over.

Een lijfelijke ontmoeting dus. Met de sleutel op zak naderen we het stemmig indigoblauwe exemplaar dat voor ons gereserveerd staat. In tegenstelling tot veel keyless systemen is in de XF geen gleuf meer aanwezig waar de ‘sleutel’ ingestoken kan worden en middels doordrukken gestart moet worden. Dit is volwaardig ‘keyless’: eenmaal gezeten op de stoel en de deur achter je gesloten, begint het hart van deze kat te kloppen. Zichtbaar te kloppen, want de startknop knippert ritmisch en dit uitnodigende gebaar valt nauwelijks te negeren. Terwijl je vinger nog narust op de startknop, je ogen wegzakken naar de tevoorschijn kantelende ventilatieroosters, wordt je hand gevuld door de opkomende Jaguar Driveselector. Inderdaad de klassieke J-gate is exit.

Het klassieke hefboomprincipe en de onderliggende stangenstelsels zijn eveneens exit. Dit is shift by wire. Het kiezen middels draaien is bijzonder intuïtief: hulde! Bediening aan het stuur is eveneens
mogelijk dankzij de inmiddels gemeengoede flippers. Eén verschil: deze mist bedenktijd. Knijpen betekent ook daadwerkelijk schakelen en wat hebben we in het verleden dergelijke systemen beklaagd om hun twijfelzucht. Eerlijk is eerlijk: dit is dan ook geen gerobotiseerde handbak maar een zestraps automaat. En schakelen doet deze zoals het een Jaguar betaamt: zijdezacht, als een butler die zijn plaats kent. Mede dankzij de 435 newtonmeters en de dik 200 pk’s die onze diesel op het asfalt brengt zou je zelfs met een viertraps nog wel uit de voeten geraken maar deze combinatie staat altijd in het goede verzet en bij handbediening is de pret domweg van je gezicht af te lezen.

Snellere exemplaren zijn beschikbaar in de vorm van de 4,2 liter V8, al dan niet met compressor. Instapbenzineversie vormt de V6 met drie liter inhoud. De diesel (met 199 g CO2 per km) combineert echter economics aan pace, wat in het zakelijke circuit een niet te versmaden eenheid zal blijken. Naast de diesel die we uitgebreid probeerden, hebben we ook de benzineversies kunnen rijden en over de gehele linie gesproken, past de conclusie dat de XF gewoon klopt. Een R-versie staat naar verluidt achter de coulissen om naast de klassieke kernwaarden grace, pace en space ook race te integreren. De mindere goden bieden voldoende ruimte om je lekker uit te leven, maar ultieme scherpte mist. Je voelt de koetswerkbeweging gewoon wat nadrukkelijker en de uitslagen zijn wat groter, maar voor dagelijks gebruik is de afstemming een prima mix tussen comfort en sportiviteit. Hooguit op snelwegen leveren korte oneffenheden een waarneembare reactie op. De diesel blijft beschaafd en je moet je buiten de auto begeven om iets van de specifieke dieselgeluiden te ervaren. Snelwegtempi leiden (in ons land) tot 65-67 decibellen, ronduit aangename rust. De remmen zijn lekker stevig en vlot van aangrijpen. Op hoge snelheid fors afremmen toont de relatieve lichtvoetigheid van deze toch gewichtige sedancoupé.

Doelgroep

De vraag is natuurlijk voor wie en gaat dat lukken? De Jaguar-doelgroep was vergrijzende en de gemiddelde leeftijd moet omlaag (waarom is dat toch? De wereld vergrijst toch ook?) De eerste ervaringen wijzen uit dat niet alleen de gemiddelde leeftijd daadwerkelijk dalende is, maar ook dat meer vreemdmerk-rijders de gang naar de Jaguar-filialen weten te vinden dan voorheen. In dit geval is de competitie met name Duits, met een goede tweede plek voor het Japanse Lexus. Met alle respect: een C6 is prijstechnisch een mooi vergelijk maar imagotechnisch en wat betreft rijbeleving net zo ver uiteen als Silverstone en Saint Tropez.

Een 525d past beter, zelfs prijstechnisch zijn de verschillen niet groot. Een belangrijk verschil is wel dat je bij BMW ‘kaal’ kunt beginnen, bijvoorbeeld door een handbak te kiezen (de vraag is of dat restwaardetechnisch slim is) en dat de XF altijd een verwenner is met dito prijskaartje. Onze kent een vraagprijs van dik 87 mille. Dan krijg je een Premium Luxury à 77.690 met een waslijst aan opties zoals verwarm-/koelbare voorstoelen, verwarmbaar stuur, dode hoek signalen in de buitenspiegels, achteruitrijcamera, bi-xenon koplampen, 19 inch wielen en het Bowers & Wilkins 440 watt surround sound systeem. Bluetooth telefoonvoorbereiding en lederen bekleding zijn standaard voor dit uitrustingsniveau.

Deze Jaguar is in ieder geval op één vlak een echte: je bestelt hem vanuit emotie. En dan doen die andere merken er ineens niet meer toe. Gimmicks zoals tevoorschijn komende ventilatie-openingen, binnenverlichting die je bedient simpelweg door je hand ervoor te houden en een dashboardkastje zonder ogenschijnlijke handgreep maar met een klein sensortje, het zijn niet meer dan dat: gimmicks. In de praktijk zelfs niet altijd handig: het dashboardkastje reageert niet altijd direct op het eerste verzoek en de binnenverlichting juist te enthousiast. Elke keer als je de binnenspiegel verstelt bijvoorbeeld… Maar ach, gimmicks dienen slechts één doel: de lol van het anders zijn. Het koop- c.q. leasecontract onderteken je niet om die gimmicks te kunnen bemachtigen. Je tekent omdat je in de greep van de kat raakte.

• Alpine touchscreen
• ATS Lichtmetalen wielen
• Bilstein schokdempers
• Bosch voetgangerveiligheidssysteem
• Bowers & Wilkins surround sound systeem
• Delphi Active Cruise Control
• Denso navigatiesysteem
• Gentex spiegels
• Pilkington beglazing
• Webasto sunroof
• ZF Lenksysteme stuurbekrachtiging